Los amantes pasajeros (Pedro Almodóvar, 2013)

No artigo que escribiu en Cahiers-España cando a estrea en Cannes de La piel que habito Jaime Pena sintetizou nunha soa frase o último cinema de Almodóvar ao afirmar que o manchego "escribe comedias y filma (melo)dramas". Expuña así con acerto o seu progresivo e imparábel achegamento ao rexistro dramático, ás veces extremadamente escuro e cruel, que non exclúe os episodios disparatados que poñen a proba a resistencia do espectador ante o grotesco (e naquel filme tiñamos o inenarrábel Tigrinho coma exemplo). O moi publicitado regreso do director á comedia pura podería entenderse xusto ao revés: Los amantes pasajeros é unha traxedia, a da España actual, mais o único xeito de poñela en pantalla é a través do humor de trazo groso e tosco. Coma metáfora dun país, de feito, non está nada mal: no avión que perde o tren de aterraxe e fica obrigado a dar voltas até atopar un aeroporto onde facer un descenso de emerxencia os pasaxeiros da clase turista son narcotizados para que non dean a lata mentres os de primeira entreteñen a angustiosa espera con alcohol, drogas e sexo. Entre eles está o personaxe de Cecilia Roth, unha ex-actriz do destape reciclada en dominatrix que presume das súas relacións sexuais coas 600 personalidades máis importantes do país, incluído "o primeiro", ese no que están pensando, das que tería probas videográficas, alusión directa aos estraños episodios reais -nunca mellor dito- protagonizados pola olvidábel vedette Bárbara Rey. E con ela viaxan un asasino a soldo, unha vidente virxe, un banqueiro corrupto e un actor co rostro de Willy Toledo. Como vai ser todo iso unha comedia?

Pois é, aínda que os primeiros minutos, vacilantes e imprecisos, non fagan pensar tal cousa. Só unha vez que se asume a condición louca(za) e naif dos diálogos, que se perdoan algunhas interpretacións pouco afortunadas (Hugo Silva) e se acepta o exceso dese trío de azafatos (Javier Cámara, Raúl Arévalo e Carlos Areces) que se fan donos absolutos da función, o espectador pode empezar a gozar sen sentimento de culpa. Non consigo entender a que vén todo o episodio madrileño con Paz Vega e Blanca Suárez (e Willy Toledo, en xeral) e teño a sensación de que a película acabaría estupendamente coas imaxes do aeroporto baleiro e a aterraxe en off, sen necesidade desas codas finais que intentan pechar algunhas das historias, mais iso non invalida un filme que evidentemente non está á altura das obras mestras do director -Hable con ella ou a xa citada La piel que habito-, mais tampouco non é un desastriño ao estilo La flor de mi secreto. Nota: 5/10.

Martin Pawley

Chuzame! A Facebook A Twitter

Unha ducia de citas cinematográficas en 2013

The Grandmaster (Wong Kar-wai)
Por máis que My blueberry nights provocara algunhas dúbidas entre os seus devotos admiradores, o autor de Happy together, In the mood for love ou 2046 sempre merecerá a nosa atención. Longamente agardado, The Grandmaster, inaugurará dentro dunhas semanas o Festival de Berlín e xa tivo estrea (exitosa) en Hong-Kong. Inspirado na vida do mestre de artes marciais Ip Man -”o home que entrenou a Bruce Lee”-, o seu trailer xa apunta o extremo esteticismo que agardamos do filme. No elenco, nomes habituais do director coma Tony Leung, Chang Chen e Zhang Ziyi. As primeiras críticas, aquí.

Before Midnight (Richard Linklater)
A noticia de que un terceiro encontro de Celine e Jesse (Julie Delpy e Ethan Hawke) fora rodado en Grecia de maneira case secreta foi unha das máis gratas sorpresas que levamos en 2012 os fervorosos seguidores da parella. O filme vén de ser presentado no Festival de Sundance e terá a súa premiere internacional na inminente Berlinale.

Terence Malick
Acollida con disparidade de opinións na pasada Mostra de Venecia, To the wonder estréase comercialmente en diversos mercados nos próximos meses (en España lévaa Vértigo). O xenial e elusivo Terence Malick tíñanos acostumados a deixar pasar moitos anos entre proxecto e proxecto, mais dun tempo para acó o seu ritmo de traballo é febril: ten dous filmes en marcha (Knight of cups e outro aínda sen título definitivo) e en 2013 probabelmente vexamos algún deles (ou quizais os dous) en grandes festivais. Eu sigo babeando ao pensar no seu filme científico, Voyage of time

Jean-Luc Godard en 3D
E con iso xa está dito todo. Información concreta e de fiar, pouca. Está a curta que lle encargou Guimarães - Capital Europeia da Cultura, nalgún momento chamada Les trois désastres, e en paralelo a produción dunha longa co título Adieu au langage que debería verse en Cannes se non o impiden razóns de tipo grego.

Los amantes pasajeros (Pedro Almodóvar)
O cineasta manchego parece regresar ao terreo cómodo da comedia dos oitenta cun filme cheo de rostros coñecidos. O teaser dá bastante medo, mais despois da excepcional La piel que habito estou disposto a tolerarlle calquera cousa. O 8 de marzo saímos de dúbidas.

Freezing People is Easy (Errol Morris)
Un dos grandes do documental contemporáneo, autor de obras tan valiosas coma Gates of Heaven, The thin blue line, A brief history of time, The fog of war ou a máis recente Tabloid, regresa á ficción cunha comedia negra baseada nun libro do pioneiro da crioxenia Robert Nelson, We Froze the First Man. Máis apetecíbel aínda ao sabermos que os protagonistas son Paul Rudd, Owen Wilson e Kirsten Wiig.

Pedro Costa
A curtametraxe Sweet exorcist incluída en Centro histórico é un dos cumios da arte de 2012. Mais, polo que sabemos, a curta é só unha parte dun proxecto maior, unha nova longametraxe no “universo Fontaínhas” ao que volveu varias veces dende 2006 (Tarrafal, A caça do coelho com pau, O nosso homem). Quen sabe se estará lista en 2013 ou haberá que agardar aínda varios anos, mais estar estaremos atentos: a min xa me tarda volver a ver na pantalla grande a Ventura, tótem esencial do cinema contemporáneo.

Rodaxes na Arxentina
Para 2013 teñen programadas rodaxes na Arxentina moitos directores interesantes: Pablo Trapero, Santiago Mitre, Anahí Berneri, Pablo Stoll, Adrián Biniez... Mais eu estarei especialmente atento ao que faga Lucrecia Martel, á segunda longametraxe de Milagros Mumenthaler despois da maxistral Abrir puertas y ventanas, e, sobre todo, ao novo filme do meu venerado Lisandro Alonso con Viggo Mortensen.

Oliveira, Resnais
Aínda que en 2012 nos deu algúns sustos cos seus puntuais ingresos hospitalarios, Manoel de Oliveira segue en activo aos 104 anos e capaz de ofrecernos obras mestras coma O Gebo e a sombra. Confiamos en que teña saúde abondo para sacar adiante o seu proxecto brasileiro, A Igreja do Diabo, protagonizado por Fernanda Montenegro, non precisamente unha rapariga. Non descansa tampouco Alain Resnais, que uns meses despois de estrear en Cannes a intelixente Vous n'avez encore rien vu, xa empezou a traballar na seguinte, cun título que inspira bos augurios: Aimer, boire et chanter.

Historia de la meva mort (Albert Serra)
O Conde Drácula e Casanova son os personaxes principais do novo filme de Albert Serra, que en condicións normais debería representar a súa terceira visita ao Festival de Cannes despois de Honor de cavalleria e El cant dels ocells. Nos esperedes vela no multiplex máis próximo.

Portugal
A cinematografía coa maior proporción de obras mestras por filme producido vive tempos extremadamente difíciles, mais aínda así convén mirar para ela, coa certeza de que sempre acaban aparecendo sorpresas. Entre as obras que sabemos que chegarán, dúas curtas de João Pedro Rodrigues: Mahjong, codirixida con João Rui Guerra da Mata (produción do Campus-Estaleiro do Curtas de Vila do Conde), e o seu “filme galego”, O corpo de Afonso, rodado en parte na Coruña e Vigo en xullo de 2012. En 2013 celebraremos ademais os primeiros dez anos dun festival exemplar, o Indielisboa.

Novo Cinema Galego
As condicións para a creación fílmica non son mellores en Galicia, nun contexto de recortes sádicos en cultura. Aínda así, os autores que teñen algo que contar non se deteñen. O primeiro fito de 2013, a estrea no Festival de Rotterdam d'O quinto evanxeo de Gaspar Hauser de Alberto Gracia. E -xa o aviso- non será a única gran noticia do ano.

Martin Pawley. Publicado orixinalmente en Praza.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Pedro Almodóvar: mestizaxe e deconstrución

Excelente artigo de José Manuel Sande sobre Pedro Almodóvar na revista A Cuarta Parede:

Acumulación e depuración. Eclecticismo e heterodoxia. Disolución de discursos e sistemas de representación hexemónicos. Traballo sobre o espazo e as formas. Camp, kitsch, pop, punk,… A historia non ten aforradas verbas para Pedro Almodóvar (Calzada de Calatrava, Ciudad Real, 1949). A súa intensa actividade (fotonovelas, dúo musical con McNamara, teatro en Los Goliardos, decorados, guionista de cómics, filmes en Súper 8, articulista e narrador) ao tempo que traballa como auxiliar administrativo en Telefónica nos anos 70, preludio dunha brillante traxectoria como cineasta, escenifica a figura, en palabras de José Luis Castro de Paz, dun “exemplar revisitador de innumerables formas estéticas da tradición española (do tebeo ao sainete costumista e a traxedia grotesca, do bolero á copla, do espectáculo arrevistado á música pop, da tauromaquia á iconografía relixiosa), profundamente estilizadas por unha escritura que -reciclándoas e someténdoas ás lóxicas transformacións derivadas tanto da conxuntura histórica como da particularidade autoral do cineasta- poñíaas, á morte de Franco e no contexto da “movida madrileña”, ao servizo de novos significados".

Ler artigo completo.

Chuzame! A Facebook A Twitter

O mellor de 2011

Deixámosvos a seguir o resultado do reconto de todas as votacións recibidas. Debido á heteroxeneidade das listaxes, que difiren no número de títulos citados e non sempre seguen unha orde clara, optamos por computar unicamente o número de veces que cada filme foi mencionado, e isto é o que obtivemos:

FILMES ESTREADOS EN SALAS COMERCIAIS:

1. The Tree of Life (Terrence Malick): 40
2. Le Havre (Aki Kaurismäki): 32
3. Misterios de Lisboa (Raúl Ruiz): 29
4. Todos vós sodes capitáns (Oliver Laxe): 26
5. La piel que habito (Pedro Almodóvar): 22
6. El niño de la bicicleta (Jean-Pierre e Luc Dardenne): 21
7. Melancolía (Lars von Trier): 19
8. Habemus Papam (Nanni Moretti) + Drive (Nicolas Winding Refn): 17
10. Des hommes et des dieux (Xavier Beauvois) + Carlos (Olivier Assayas): 14

FILMES SEN DISTRIBUCIÓN OU PENDENTES DE ESTREA:

1. A Torinói ló (Bela Tarr e Ágnes Hranitzky): 21
2. Vikingland (Xurxo Chirro): 16
3. Color perro que huye (Andrés Duque): 13
4. L'Apollonide (Bertrand Bonello): 12
5. Faust (Aleksandr Sokurov): 10
6. Hors Satan (Bruno Dumont) + Meek’s Cutoff (Kelly Reichardt): 8
8. Abrir puertas y ventanas (Milagros Mumenthaler) + Low life (Nicolas Klotz e Elisabeth Perceval) + This is not a film (Jafar Panahi e Mojtaba Mirtahmasb) + Shame (Steve McQueen): 7

No conxunto das 68 opinións publicadas foron citados máis de cen filmes estreados en salas comerciais e perto de douscentos sen distribución ou pendentes de estrea.

TODAS AS VOTACIÓNS:

Iván G. Ambruñeiras * Xacio Baño * Cecilia Barrionuevo * Miguel Blanco * Sara Brito * Antón Caeiro * Seve F. Calaza * Alejandro G. Calvo * Jaione Camborda * Jorge Carrasco * José Luis Castro de Paz * Pilar Comesaña * Alberto Díaz "Bertitxi" * Alejandro Díaz * Andrés Duque * Elena Duque * Miguel Anxo Fernández * Sara García * Xavi García Puerto * David Garrido Bazán * Fran Gayo * Ilaria Gomarasca * Xurxo González * Carmen Gray * Ifrit * Eulàlia Iglesias * Gabe Klinger * Isaki Lacuesta * Felipe Lage * Oliver Laxe * Ramiro Ledo * Diego Lerer * Alberto Lobelle * José Manuel López * José Luis Losa * Carlos Losilla * Miguel Marías * Beli Martínez * Iago Martínez * Carlos Meixide * Laura Menéndez Prendes * Imma Merino * Marcos Nine * José Manuel Mouriño * Carlos Muguiro * Xosé Nogueira * Suso Novás * Dario Oliveira * Grial Parga * Lois Patiño * Martin Pawley * Víctor Paz * Gonzalo de Pedro * Jaime Pena * Matías Piñeiro * Tim Redford * Fernando Redondo Neira * Alberto Ruiz de Samaniego * José Manuel Sande * Eloy D. Serén * Karim Shimsal * Ángel Suanzes * Antoine Thirion * José Luis Torres Leiva * José Vieira Mendes * Iván Villarmea * Ferdinand von Galitzien * Alfonso Zarauza

Chuzame! A Facebook A Twitter

O mellor de 2011: Xavi García Puerto

Xavi García Puerto es director del REC Tarragona y asesor para cine de habla hispana del Black Nights Film Festival de Tallin.

Buenas películas estrenadas en 2011 (y algunas relaciones imposibles):

Un amargo despertar con Inside Job de Charles Ferguson.
Recomendables declaraciones de amor al cine: La vida útil de Federico Veiroj, The Artist de Michel Hazanavicius y podríamos añadir Todos vos sodes capitáns de Oliver Laxe, si fueran relaciones de amor/odio.
Precisos ensamblajes con destinos diversos: Nader and Simin. A separation de Ashgar Farhadi. Los Pasos Dobles de Isaki Lacuesta. Misterios de Lisboa de Raúl Ruiz. Carlos de Oliver Assayas. Nunca pensé que iba a decir esto, pero las dos últimas, mejor en la tele.
Me han hecho reir Four Lions de Chris Morris y Bridesmaids de Paul Feig.
Removerme en el asiento y querer más: 13 Assassins de Takashi Miike y The Yellow Sea de Hong-jin Na (que realmente se estrena ahora, pero sí, la incluyo en 2011 porque cuando en diciembre de 2012 hagamos las listas del año nadie se acordará de las que vio en enero, y esta merece estar).
No me han conmovido tanto como con su primera peli, pero... El topo (Tomas Alfredson) y Shame (Steve McQueen).
Sesión doble para hacer disfrutar a amigos no cinéfilos en un festival "cinéfilo": Rubber + Attack the block (Festival de Gijón)
Y me entusiasmé con la 1º hora de Essential killing de Jerzy Skolimowski y el arranque de L'envahisseur de Nicolás Provost (aunque luego se les vean todas las costuras).
También me mantuvieron atento y expectante los cortos Scenes from the suburbs de Spike Jonze, 1989 de Thor Ochsner, o Arsy-versy de Miro Remo.
Homeland y sobre todo Black Mirror han sacudido con fuerza todo lo que había visto en series a lo largo del año.
Hablando de series, 2011 ha sido el año en que se produjo el extraño proceso de “lostificación” que malogró la segunda temporada de una esperanzadora serie: The Walking Dead. Aunque redimiese un tanto sus pecados con el gran Pretty much dead already (2X07).
También el año en que (casi) todos los grandes estrenaron peli, y con algunos de ellos (como Lars von Trier, Nanni Moretti o Almodóvar) conseguí reconciliarme después de años de bostezos y reproches. Con Malick, Kaurismäki o Cronenberg no ha hecho falta reconciliarme (seguid ahí!); con Ken Loach, creo que ya va a ser totalmente imposible.
Y aquel en el que han seguido los inexplicables (y a su vez admirables) estrenos con dos años de retraso de buenas películas como Stella (Sylvie Verheyde) o Pánico en la granja (Stéphane Aubier, Vincent Patar). En contrapartida, tenemos las buenas noticias del nacimiento de Emergentes y sumergidos o la continuidad del Xcèntric.
Uno de los momentos cinematográficos del año fue el silencio sepulcral en el Berlinale Palatz la noche que se proyectó The Turin horse (Bela Tarr e Ágnes Hranitzky). Tan solo a la altura del silencio alucinado y espídico ante las virguerías de Trumbull en The Tree of Life en Cannes. (PD: las reacciones posteriores al film, en festivales y en su estreno comercial, también son dignas de mención).
Otros momentos de impacto podrían ser la interpretación de la canción New York New York en Shame (Steve McQueen). En una peli principalmente de desnudos, el momento más emocionalmente descarnado se produce cuando todos iban completamente vestidos. El público del PalaBiennale se quedó pasmado debatiéndose entre si lo que habían visto era sublime o grotesco. Más directa fue la escalada de agresividad (y posteriormente violencia sangrienta) de Snowtown, y la salida paulatina del público de l’Espace Miramar (Semana de la Crítica de Cannes). O la expectación nerviosa ante el choque de planetas/danza amorosa (Melancholia) en el Auditori de Sitges, que cautivó totalmente a un público acostumbrado a otro tipo de apocalipsis.
El 2011 también ha sido el año en que algunos festivales han desaparecido, otros han hecho el amago, y otros han continuado con una ingente participación pública, a pesar de no tener un objetivo claro ni una línea editorial definida.

PD: no sé si ubicarlo como 'declaración de amor al cine', 'preciso ensamblaje' o momentazo, pero no puedo cerrar esta lista sin destacar la hiponosis colectiva ante The Clock, el monumental montaje/concepto de Christian Marclay ante el que no puedes levantarte del sofá disfrutando, literalmente, de cómo pasa el tiempo. Y, a nivel más personal, el placer de conseguir que te dejen entrar fuera de horarios de visita. Entrar con una birra a escondidas, de noche, pensando ¿qué mostrará el vídeo cuando el museo está cerrado?

Se me olvidaban las películas sin estrenar:
Autobiografia lui Nicolae Ceausescu de Andrei Ujica
Color perro que huye de Andrés Duque
¿¡Qué pasa en este país con las de Sion Sono!?
y con las de Johnnie To (Life without principle)?!
(Bueno, entonces, mejor no hablemos de Werner Herzog: Cave of Forgotten Dreams?)
Nostalgia de la luz de Patricio Guzmán
I wish de Hirokazu Kore-eda
The Temptation of Saint Tony de Veikoo Öonpuu
Abrir puertas y ventanas de Milagros Mumenthaler
Barzakh de Mantas Kvedaravicius
Hail de Amiel Courtin-Wilson
Y otras que me las guardo porque si todo va bien las veremos en meses.

Algunas (pequeñas-grandes) películas que hubiera estrenado en el REC (pero por diversos motivos no pudo ser):
Une poison violent (Katell Quillévéré)
Tomboy (Céline Sciamma)
El Premio (Paula Markovitch)
Small Town Murder Songs (Ed Gass-Donnelly)
Parked (Darragh Byrne)

Chuzame! A Facebook A Twitter