Ana Moreira e Carloto Cotta en TABU (Miguel Gomes, 2012; O som e a fúria)
En canto prendín o ordenador hoxe pola tarde púxenme a buscar opinións sobre a estrea na Berlinale do filme Tabu de Miguel Gomes. Revisei moitas mensaxes de twitter, localicei algunhas anotacións en blogs e finalmente tiven referencia directa de coñecidos e amigos. Souben do entusiasmo de Sergio Wolf e logo o de José Luis Losa (“cine primordial”, “una obra que desmocha caminos de libertad en la creación cinematográfica”, “afirmacion mayúscula de Miguel Gomes”, “una de las más originales sublimaciones del melodrama que haya dado este siglo”). E sorprendinme a min mesmo ben contento, coa sensación de que non o estaría máis se o filme en cuestión fora meu.
Para a alegría, debo recoñecelo, tiña unha razón adicional que se suma a outra moi recente, e de ningunha das dúas podo darlles máis detalles polo momento (unha terceira razón, por certo, ocupará os cen minutos da miña vida inmediatamente posteriores á redacción deste post). Mais no esencial a alegría nacíame en Berlín, por culpa dun filme que rabeo por ver e do que só coñezo uns poucos minutos colgados en Internet a maneira de imaxes promocionais. Algo máis sei, si, xa o contei onte. Coñezo o que me contou hai un par de anos o bo do Miguel Gomes unha noite no Cabaret Maxime de Lisboa, durante o Indie no que el era xurado. Alegrarme polo éxito crítico de Tabu é, pois, unha maneira de alegrarme por Miguel. E por Luís Urbano e Sandro Aguilar, os seus produtores. A Luís e a Miguel coñecinos ao mesmo tempo, cando viñeron á Coruña por mor do ciclo e a carta branca que o CGAI lle dedicou ao autor do Aquele querido mês de agosto. Con Sandro xa tivera un primeiro contacto uns meses antes en Xixón, e coñecino “de verdade” na edición do Indie antes citada, onde el presentaba a sublime Voodoo. Aquela visita ao Indie foi a máis breve das que eu fixen a ese festival, xusto unha fin de semana; a proximidade de Cannes, o Cannes de Todos vós sodes capitáns, suxería regresar cedo á casa. Ese Cannes para o que tanto e tan rápido houbo que facer e que aprender (e a xente d'O Som e a Fúria estaba aí para dar consellos). A viaxe a Francia de Felipe Lage e un servidor fixo escala en Lisboa; á ida non foi posíbel encontrármonos co Luís por un pequeno desencontro telefónico (quedará para outra ocasión o prometido almoço de enchidos com grelos), mais á volta decidimos dedicar as pouco máis de dúas horas que tiñamos libres entre voos para achegármonos a Lisboa (sempre convén) e tomar café con el perto do escritório da produtora.
Sinto por eles aprecio suficiente como para experimentar ledicia polas cousas boas que lles pasen. Con orgullo podo chamalos amigos, un substantivo que no sucesivo penso empregar máis a miúdo e con máis xenerosidade; e reencontrarme con amigos coma eles (ou coma Gonçalo Tocha, João Botelho, João Trabulo, Francisco Ferreira ou a turma do Indie, por citar apenas algúns dos vinculados co cinema) é unha das causas polas que volvo sempre que podo, e sempre feliz, a Lisboa. Máis alá do afecto, tamén sinto que todos eles son “dos meus”, que partillan a miña mesma maneira de entender este negocio. Que gozan co cinema e non coas súas pompas e circunstancias, que se preocupan pola beleza das imaxes e non pola lonxitude do tapete vermelho. Xente para a cal a cultura non é unha palabra baleira que aparece na súa tarxeta de presentación. Que se fan preguntas, reflexionan e crean. Que saben que o progreso esixe non conformarse e ensaiar outros camiños, aceptando o risco de equivocarse.
As mellores películas do pasado, esas que son tan grandes que xa ninguén ten a imprudencia de cuestionalas, fixéronas persoas coma eles, homes e mulleres que puxeron nas súas imaxes amor, talento e traballo. As mellores películas do futuro fanas hoxe Miguel, Gonçalo e moitos outros, e aínda que algúns, os menos atentos, tardarán cincuenta ou sesenta anos en enterarse, somos lexión os que xa sabemos recoñecelo. Alégrome polo éxito dos amigos. Alégrome por eles, e tamén porque o seu triunfo é tamén o triunfo dun xeito de ver o mundo.
Miguel Marías (Madrid, 1947) é economista e crítico de cinema en diversas publicacións (a maioría online e estranxeiras, coma Senses of Cinema ou Rouge). É autor dos libros Manuel Mur Oti: Las raíces del drama e Leo McCarey: Sonrisas y lágrimas. Foi director de Filmoteca Española (1986-1988) e do ICAA (1988-1990).
A) Grandes filmes vistos por vez primeira, feitos despois de 2006:
Segundo informa o xornal Público, Guimarães 2012 - Capital Europeia da Cultura vai promover a realización dun filme colectivo formado por pezas de seis grandes cineastas europeos, cinco deles xa confirmados: Jean-Luc Godard, Manoel de Oliveira, Pedro Costa, Aki Kaurismaki e Víctor Erice. Non está pechado aínda o sexto, que podería ser Peter Greenaway. João Lopes, responsábel da programación audiovisual de Guimarães 2012, explicou ao Ípsilon que o filme trataría "sobre a questão central da memória histórica", e en principio todos os directores rodarán na vila portuguesa agás Godard, que o fará en Sarajevo.
Con motivo da capitalidade europea da cultura tamén se prepara unha serie de televisión de dez episodios de 26 minutos sobre diferentes aspectos relacionados con Guimarães, feitos por directores portugueses entre os que destacan os nomes de João Botelho, Bruno de Almeida, João Salaviza, João Pedro Rodrigues e João Nicolau. Máis información, neste artigo do Público.
Aos 62 anos –fíxoos antonte– Botelho mantén intacto o prestixio crítico e exhibe unha abraiante enerxía e vitalidade; conversar con el implica caer irremediabelmente seducido pola exquisita combinación de intelixencia, cinefilia e humor do seu discurso. Tiven o pracer de coñecelo no mes de abril do ano 2009, uns meses despois da estrea d’A Corte do Norte, gozosa adaptación dun romance de Agustina Bessa-Luis, e dende entón cada visita anual ao Indielisboa ten para min entre outros moitos alicientes o do reencontro cun mestre cuxa actitude admiro aínda máis que a súa obra.
Hai uns meses Botelho deu a coñecer a súa nova longametraxe, Filme do Desassossego. El e o seu produtor, Alexandre Oliveira, acordaron lanzar a película dunha maneira singular: renunciaron a exhibila en salas comerciais e optaron por presentala en teatros, levando se for preciso un proxector dixital para por o cinema en espazos onde nunca estivera presente. Fixeron de cada proxección un acontecemento e a aposta resultou un éxito: levan 27 mil billetes vendidos en tan só 130 sesións, o cal deixa unha media de máis de douscentos espectadores por pase. Por máis que o contexto galego non sexa comparábel, non deixa de ser un exemplo a ter en conta.
Martin Pawley. Artigo publicado en Xornal de Galicia o venres 13 de maio
Non perdan a arroiadora intervención do João Botelho no programa de televisión Os culturistas: Primeira parte + Segunda parte. Impresionante lección do mestre!
Segundo informa o xornal Público, 
Só un filme de João Botelho chegou a ter estrea en España: 